ไม่มีใครอยากได้จดหมายประทับตรา "กรมสรรพากร" ส่งมาที่บ้านหรือบริษัท การถูกเรียกตรวจภาษีย้อนหลังเป็นเรื่องที่สร้างความกังวลใจอย่างมาก บทความนี้จะพากางขั้นตอนและสิทธิของคุณ เพื่อเตรียมพร้อมรับมืออย่างมีสติและโปร่งใส
ทำไมถึงโดนเรียกตรวจ? (รู้จักระบบ Risk-Based Audit)
ในปัจจุบันกรมสรรพากรได้ปรับปรุงระบบตรวจสอบให้ทันสมัยขึ้นโดยใช้ระบบ Risk-Based Audit (RBA) เพื่อคัดกรองและแบ่งกลุ่มธุรกิจว่ากลุ่มใดทำบัญชีถูกต้อง หรือกลุ่มใดมีความเสี่ยงที่จะหลีกเลี่ยงภาษี ระบบนี้จะวิเคราะห์จากข้อมูลหลายส่วน ทั้งข้อมูลการหักภาษี ณ ที่จ่าย ข้อมูลจากหน่วยงานภายนอก (เช่น ค่าน้ำ ค่าไฟ การต่อทะเบียนรถยนต์) และข้อมูลย้อนหลัง 3-5 ปี รวมไปถึงการตรวจสอบกฎหมาย E-Payment ซึ่งสถาบันการเงินมีหน้าที่ส่งข้อมูลให้สรรพากร หากพบธุรกรรมฝากหรือรับโอนเงินตั้งแต่ 3,000 ครั้งต่อปี หรือตั้งแต่ 400 ครั้งและมียอดรวม 2 ล้านบาทขึ้นไป นอกจากนี้ ธุรกิจที่ใช้เงินสดเป็นหลัก หรือมีการบันทึกรายได้ไม่สัมพันธ์กับงบการเงิน ต้นทุน และค่าใช้จ่าย จะถูกจัดอยู่ในเกณฑ์กลุ่มเสี่ยงที่จะถูกตรวจสอบเช่นกัน
จดหมายสรรพากรมีระดับไหนบ้าง
หากสรรพากรตรวจพบความเสี่ยง จะมีขั้นตอนการดำเนินการจากเบาไปหาหนัก ดังนี้
- เข้าไปพบเพื่อให้คำแนะนำ: เจ้าหน้าที่จะเข้าไปพบปะผู้ประกอบการเพื่อให้คำแนะนำในการทำบัญชีและยื่นภาษีให้ถูกต้อง ซึ่งถือเป็นโอกาสให้ธุรกิจได้ปรับปรุงตัว
- ออกหมายเรียกเพื่อตรวจสอบภาษีอากร: หากเจ้าหน้าที่พบว่าผู้ประกอบการไม่ให้ความร่วมมือ และไม่ยอมทำบัญชีให้ตรงกับความเป็นจริงหรือยื่นภาษีให้ถูกต้อง สรรพากรจะใช้มาตรการขั้นเด็ดขาดในการออกหมายเรียกเพื่อตรวจสอบ
ความเข้าใจผิดเรื่องธุรกรรม E-Payment
หลายคนมีความเข้าใจผิดว่าหากถูกธนาคารส่งข้อมูลให้สรรพากรแล้ว จะต้องเสียภาษีทันที ซึ่งในความเป็นจริง การถูกส่งข้อมูลไม่ได้แปลว่าจะต้องเสียภาษีเสมอไป หากรายได้ของคุณไม่ถึงเกณฑ์ที่จะต้องเสียภาษี หรือหากพิสูจน์ได้ว่ายอดเงินนั้นไม่ใช่รายได้ส่วนตัว เช่น เป็นเงินบริจาค ก็ไม่ต้องนำมาเสียภาษี นอกจากนี้ สรรพากรจะนับเฉพาะ "การรับโอน" เท่านั้น หากเป็นการโอนเงินเข้าบัญชีตัวเองในธนาคารเดียวกัน จะไม่ถูกนับรวมในจำนวนครั้งที่โอน
ตรวจย้อนหลังได้กี่ปี และบทลงโทษคืออะไร
ในกรณีที่คุณยื่นภาษีไม่ครบถ้วน เจ้าหน้าที่มีอำนาจประเมินภาษีย้อนหลังได้ 2 ปี แต่หากพบว่ามีเจตนาหลีกเลี่ยงภาษี สามารถขยายระยะเวลาตรวจย้อนหลังได้สูงสุดถึง 5 ปี หากตรวจสอบแล้วพบว่ามีความผิดจริง คุณจะต้องจ่ายเบี้ยปรับ (ค่าปรับภาษี) อีกอย่างน้อย 1 เท่าของค่าภาษีที่ต้องเสีย รวมถึงต้องเสียเงินเพิ่ม (ดอกเบี้ย) ในอัตรา 1.5% ต่อเดือนของเงินภาษีที่ต้องชำระเพิ่มเติม
เช็กลิสต์วิธีรับมือ
เมื่อได้รับจดหมายจากกรมสรรพากร ขอให้ตั้งสติและเตรียมตัวดังนี้
- ตั้งสติ ตรวจสอบประเภทจดหมาย: ตรวจสอบให้แน่ชัดว่าเป็นเพียงจดหมายเพื่อให้เข้าไปรับคำแนะนำ หรือเป็นหมายเรียกตรวจสอบภาษีอากร
- รวบรวมเอกสารย้อนหลัง: เตรียมหลักฐานต่างๆ ให้พร้อม เช่น รายงานเดินบัญชีย้อนหลัง (Statement) และบิลซื้อ-ขาย เพื่อใช้เป็นหลักฐานแยกแยะว่ารายการใดคือรายได้ และรายการใดคือเงินส่วนตัวหรือเงินบริจาค
- เข้าพบชี้แจงตามข้อเท็จจริงอย่างตรงไปตรงมา: นำเอกสารที่เตรียมไว้เข้าไปพบเจ้าหน้าที่ หากคุณสามารถชี้แจงที่มาที่ไปของเงินได้อย่างถูกต้องและมีหลักฐานสนับสนุน ก็จะไม่มีปัญหาการประเมินภาษีย้อนหลัง
วิธีป้องกันการถูกตรวจสอบย้อนหลังที่ดีที่สุด คือการทำบัญชีและยื่นภาษีให้ถูกต้อง หากคุณปฏิบัติตามคำแนะนำของสรรพากรอย่างเคร่งครัด ก็ไม่ต้องเป็นกังวล แต่หากพลาดไปแล้ว การให้ความร่วมมือ นำหลักฐานเข้าชี้แจงอย่างโปร่งใส คือทางออกที่เจ็บตัวน้อยที่สุด